Over het woordenboek

Arabisch lezen via woordwortels

Een korte gids bij het schrift, de opbouw van Arabische woorden en wat dit woordenboek wel en niet laat zien.

Wortel ك ت ب k · t · b — schrijven
كِتَاب
boek
كَاتِب
schrijver
مَكْتُوب
geschreven

Van teken naar klank

Het Arabische schrift

Arabisch wordt van rechts naar links geschreven. Het alfabet telt 28 letters en de vorm van een letter kan veranderen naargelang haar plaats aan het begin, midden of einde van een woord. Dat zijn geen verschillende letters, maar verbonden schrijfvormen.

Korte klinkers worden meestal met kleine tekens boven of onder een letter aangegeven en in gewone Arabische teksten vaak weggelaten. De korantekst wordt juist doorgaans uitgebreid van klinker- en recitatietekens voorzien. Daardoor kan dezelfde reeks medeklinkers er in de volledig gevocaliseerde tekst rijker uitzien.

Betekenisfamilies

Arabische woordwortels

Veel Arabische woorden zijn opgebouwd rond een wortel: meestal drie medeklinkers die een brede betekenisfamilie aanduiden. De wortel ك ت ب heeft bijvoorbeeld met schrijven te maken. Door klinkers, patronen en toevoegingen ontstaan onder meer كِتَاب (kitāb, boek), كَاتِب (kātib, schrijver) en مَكْتُوب (maktūb, geschreven).

Niet iedere wortel heeft precies drie letters en niet ieder woord kan alleen vanuit zijn wortel worden begrepen. De wortel helpt woorden met elkaar te vergelijken; de precieze betekenis ontstaat pas door de woordvorm, de grammatica en de context.

Zoeken en vergelijken

Hoe werkt dit woordenboek?

Het woordenboek groepeert de Arabische woorden uit de Koran per wortel. U kunt zoeken op een Arabische wortel, een gevocaliseerde woordvorm of een Nederlandse kernbetekenis. Het alfabetfilter beperkt de lijst tot een beginletter.

  • WortelDe vaste medeklinkers waarmee verwante woorden worden gegroepeerd.
  • WoordvormenVoorbeelden van vormen die in de korantekst voorkomen, met klinkertekens.
  • KernbetekenisEen korte Nederlandse oriëntatie, bedoeld om de betekenisfamilie snel te herkennen.
  • FrequentieHet aantal vindplaatsen dat in deze uitgave aan de wortel is gekoppeld.

Klik in de Korantekst op een Arabisch woord om rechtstreeks naar de bijbehorende woordenboekingang te gaan.

Twee lagen van uitleg

Kernbetekenis en uitgebreide ingang

Elke ingang begint met een beknopte Nederlandse kernbetekenis. Daaronder kan een veel uitgebreidere verklaring staan uit Lane’s Arabic-English Lexicon, een historisch woordenboek dat tussen 1863 en 1893 verscheen en tot het publieke domein behoort. Voor deze site wordt die tekst in het Nederlands weergegeven.

Lane vergelijkt oudere Arabische woordenboeken en vermeldt daarom veel grammaticale termen, varianten en afgekorte bronverwijzingen. Die uitgebreide ingang is geschikt voor woordstudie, maar leest niet als een moderne definitie. De bronverklaring bij de ingang helpt de cijfers en afkortingen te duiden.

Een historisch hulpmiddelEen oude woordenboekingang kan meerdere, soms tegenstrijdige betekenissen verzamelen. Zij beschrijft taalgebruik door de eeuwen heen en beslist niet zelfstandig wat een woord in één specifiek koranvers betekent.

Lees altijd in context

Wat een wortel niet vertelt

Woorden die dezelfde wortel delen, hebben niet automatisch overal dezelfde betekenis. Tijd, woordpatroon, voorzetsel, zinsbouw en onderwerp kunnen de betekenis sterk veranderen. Het is daarom onjuist om één algemene wortelbetekenis zonder meer in ieder vers terug te lezen.

Gebruik het woordenboek om verbanden te ontdekken en vragen te stellen. Vergelijk daarna de volledige Arabische zin, de vertaling en zo nodig de grammaticale analyse in het Quranic Arabic Corpus of andere deskundige bronnen.

Open het Arabische woordenboek