Deze pagina is bedoeld voor wie de Koran voor het eerst — of voor het eerst aandachtig — gaat lezen. Zij beschrijft wat de Koran is, hoe het boek is opgebouwd, en geeft een leeswijzer bij deze uitgave.
Er is in het Nederlands opvallend weinig materiaal over de Koran dat vrij van rechten is. Vrijwel alle moderne vertalingen van de Koran, van de hadith en de bestaande woordenboeken zijn auteursrechtelijk beschermd. Dat betekent dat je ze niet vrij mag overnemen, drukken, bewerken of online verspreiden — een drempel voor onderwijs, onderzoek, dialoog en evangelisatie.
Deze uitgave wil die drempel wegnemen door drie dingen samen te brengen die alle drie vrij van rechten zijn en vrij verspreid mogen worden:
Samen vormen ze een vrij toegankelijk geheel waarmee iedereen — moslim, christen, onderzoeker of nieuwsgierige lezer — de Koran zelf kan lezen, vergelijken en bestuderen, zonder juridische beperkingen.
De Koran (Arabisch: al-Qur'an, ‘de voordracht’ of ‘recitatie’) is het heilige boek van de islam. Naar islamitische overtuiging ontving Mohammed de openbaringen tussen ongeveer 610 en 632 n.Chr. in het Arabisch, eerst in Mekka en later in Medina. Volgens de islamitische overlevering werden zij hem gebracht door een wezen dat zich bekendmaakte als de engel Gabriël (Djibriel). Voor moslims is de Koran het letterlijke Woord van Allah; alleen de Arabische tekst geldt als de Koran zelf — deze Nederlandse tekst is een vertaling van de betekenissen.
De tekst werd tijdens Mohammeds leven gememoriseerd en op losse materialen genoteerd, en kort na zijn dood verzameld. Onder de derde kalief, Oethman (ca. 650), werd één standaardtekst vastgesteld; op die traditie gaat de zogenoemde Uthmani-tekst terug die ook op deze site wordt getoond.
De Koran telt 114 hoofdstukken, soera's genoemd, samen 6236 verzen (aya's). Elke soera draagt een naam — vaak ontleend aan een opvallend woord erin, zoals ‘De Koe’, ‘De Bij’ of ‘Maria’. De volgorde is niet chronologisch en niet thematisch: na de korte openingssoera (Al-Fatiha) volgen de soera's grofweg van lang naar kort. De vroegste openbaringen staan dus veelal achterin.
Men onderscheidt Mekkaanse soera's (vaak kort, poëtisch, over Allah's eenheid, de schepping en het oordeel) en Medinese soera's (vaak langer, met wetgeving en gemeenschapsordening). Alle soera's behalve de negende openen met de basmala: ‘In de naam van Allah, de Meest Genadevolle, de Meest Barmhartige’. Kenmerkend zijn verder de herhaling van kernverhalen en -formules, en de directe aanspreekvorm: de tekst richt zich doorgaans tot de hoorder, als rede en recitatie — niet als doorlopend verhaal.
Wie de Bijbel kent, komt in de Koran veel bekenden tegen: Adam, Noach (Noeh), Abraham (Ibrahiem), Jozef (Joesoef), Mozes (Moesa), David (Dawoed), Salomo (Soelaiman), Johannes (Jahja), Maria (Marjam) en Jezus (Isa) — aan Maria is zelfs een hele soera gewijd (soera 19). De verhalen worden verteld met eigen accenten en vaak in verkorte, verwijzende vorm; de Koran veronderstelt dat de hoorder ze al kent. Juist hier loont het vergelijken: zet de kolommen naast elkaar en lees zelf.
De Koran van voor naar achter lezen is voor een eerste kennismaking niet de gemakkelijkste route — na de korte opening volgt meteen de langste soera. Een veelgebruikte ingang:
Er bestaan inmiddels heel wat Nederlandse koranvertalingen — maar geen enkele hedendaagse Nederlandse vertaling is én vrij van rechten én digitaal beschikbaar. De moderne vertalingen zijn alle auteursrechtelijk beschermd; de rechtenvrije zijn ofwel meer dan anderhalve eeuw oud, ofwel (zoals de oorspronkelijke Kramers) nooit gedigitaliseerd. Die leemte vult de Open Koranvertaling. Het overzicht:
| Vertaling | Jaar | Rechten | Digitaal |
|---|---|---|---|
| Tollens (via het Frans) | 1859 | vrij | nee |
| Keyzer (via het Frans) | 1860 | vrij | ja — op deze site als vergelijkkolom |
| Kramers (oorspronkelijke tekst) | 1956 | vrij sinds 2022 | nee (alleen de beschermde bewerking uit 1992 is in de handel) |
| Leemhuis | 1989 | beschermd | — |
| Siregar, De Edele Koran | 1996 | beschermd | — |
| Kader Abdolah (vrije bewerking) | 2008 | beschermd | — |
| Stichting Halal Life / Goodword | 2012 | beschermd | — |
| IUR, De Levende Koran | 2013 | beschermd | — |
| Stichting as-Soennah | 2013 | beschermd | — |
| Soleimani | 2014 | beschermd | — |
| Verhoef | 2015 | beschermd | — |
| Open Koranvertaling (OKV) | 2026 | vrij (CC0) | ja — deze site |
Ahmadiyya-uitgaven (1934, 1953) zijn hier weggelaten; zij worden door soennitische moslims niet erkend. ‘Beschermd’ betekent: auteursrechtelijk beschermd tot 70 jaar na het overlijden van de vertaler; korte citaten met bronvermelding blijven toegestaan (citaatrecht).
De Open Koranvertaling is niet rechtstreeks uit het Arabisch vertaald, maar uit een bestaande, rechtenvrije Engelse koranvertaling: The Holy Qur'an van Abdullah Yusuf Ali (1934). Die Engelse tekst is met behulp van kunstmatige intelligentie zorgvuldig naar het Nederlands overgezet, in het taalregister van de Statenvertaling-traditie.
Juist doordat de brontekst (het Engels van Yusuf Ali) vrij van rechten is, is ook het Nederlandse resultaat vrij van rechten. Deze werkwijze — vertalen via een tussentaal — heeft een lange geschiedenis: ook de oudere Nederlandse vertalingen van Tollens (1859) en Keyzer (1860) werden niet uit het Arabisch gemaakt, maar via het Frans. Wie de gemaakte keuzes wil controleren, kan op deze site de Engelse brontekst en het Arabische origineel gewoon naast de Nederlandse vertaling zetten.
Zo ziet het vergelijken eruit — het Arabische origineel, de Engelse brontekst, de Nederlandse vertaling en de oude Keyzer-vertaling ter vergelijking:
| Vers | Arabisch | Engels (Yusuf Ali, 1934) | Nederlands (OKV) | Keyzer (1860) |
|---|---|---|---|---|
| 112:1 | قُلْ هُوَ ٱللَّهُ أَحَدٌ | Say: He is Allah, the One and Only; | Zeg: Hij is Allah, de Ene en Enige; | Zeg: God is een eenig God. |
| 112:2 | ٱللَّهُ ٱلصَّمَدُ | Allah, the Eternal, Absolute; | Allah, de Eeuwige, Volstrekte; | De eeuwige God. |
| 112:3 | لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ | He begetteth not, nor is He begotten; | Hij verwekt niet, noch is Hij verwekt; | Hij baarde niet, en werd niet gebaard. |
| 112:4 | وَلَمْ يَكُن لَّهُۥ كُفُوًا أَحَدٌۢ | And there is none like unto Him. | En er is niemand aan Hem gelijk. | En niemand is Hem in eenig opzicht gelijk. |
In de leesweergave kunt u deze kolommen zelf aan- en uitzetten, en in het Arabisch op elk woord klikken voor de wortel en de betekenis in het lexicon.
#2:255) kunt u delen of citeren.Over de uitgangspunten en de rechtenvrije status van deze uitgave leest u meer in de verantwoording; over de status van een koranvertaling binnen de islam op Kan de Koran vertaald worden?